Hrvatska je u 2025. godini bila među članicama Evropske unije s najvećim brojem odbijenih ulazaka državljanima trećih zemalja. Prema podacima Eurostata, na hrvatskim granicama sa Srbijom, Bosnom i Hercegovinom i Crnom Gorom ulazak je odbijen za 12.090 osoba, što čini gotovo deset posto svih odbijenica izdatih na vanjskim granicama Evropske unije.

Time se Hrvatska našla na visokom trećem mjestu u Evropskoj uniji. Više odbijenih ulazaka imale su samo Poljska, sa 28.960 slučajeva, i Francuska, sa 12.210 odbijenica. Hrvatska je tako, prema ovim podacima, bila gotovo izjednačena s Francuskom, jednom od najvećih članica EU.

Razlozi zbog kojih se državljanima trećih zemalja odbija ulazak mogu biti različiti. Najčešće se radi o nedostatku vize, neispravnoj dokumentaciji, nejasnoj svrsi putovanja, sumnji u namjeru boravka ili prekoračenju dozvoljenog vremena boravka u Evropskoj uniji.

Posebnu ulogu u svemu tome imao je i EES, novi sistem kontrole ulazaka i izlazaka iz Schengenskog prostora, čija je primjena počela u oktobru 2025. godine. Ovaj sistem graničnim policajcima omogućava precizniji uvid u to kada je osoba ušla u EU, gdje je ušla, koliko je ostala i da li je prekoračila dozvoljeni boravak.

Za građane zemalja Zapadnog Balkana, među kojima su i Bosna i Hercegovina i Srbija, posebno je važno pravilo prema kojem se bez vize u Schengenskom prostoru može boraviti najviše 90 dana u periodu od 180 dana. Iako je ovo pravilo postojalo i ranije, u praksi se često provjeravalo manje precizno. Digitalizacijom granica kroz EES, takve provjere postaju strožije i jednostavnije za granične službe.

To znači da osobe koje su ranije lakše prolazile granicu iako su boravile duže od dozvoljenog sada mogu biti automatski evidentirane. Sistem graničnom policajcu pokazuje koliko je neko već boravio u EU i da li ima pravo na novi ulazak. Upravo zbog toga se očekuje da će EES značajno promijeniti način putovanja građana iz zemalja koje nisu članice Evropske unije.

Eurostat ne navodi precizno državljanima kojih zemalja je najčešće odbijan ulazak u Hrvatsku. Ipak, u Hrvatskoj i regiji posljednjih mjeseci često se pisalo o slučajevima u kojima je ulazak odbijen građanima Bosne i Hercegovine i Srbije, posebno na graničnim prijelazima prema Hrvatskoj.

Osim građana regiona, Hrvatska se suočava i s pritiskom migranata iz vanevropskih zemalja koji preko njene teritorije pokušavaju doći do Austrije, Njemačke, Italije ili drugih razvijenijih država zapadne Evrope. Dio njih, prema dostupnim podacima, pokušava ostati i u Hrvatskoj.

Prema Eurostatu, u Evropskoj uniji je tokom 2025. godine identificirano 719.395 državljana trećih zemalja koji su ilegalno boravili na teritoriji EU. Od tog broja, gotovo pola miliona, tačnije 491.950 osoba, dobilo je nalog da napusti Evropsku uniju.

U praksi je deportirano 135.460 stranaca. Najviše ih je bilo iz Turske, Gruzije i Albanije, dok su među onima koji su vraćeni bili i državljani Sirije, koji su tokom rata u velikom broju dolazili u zemlje Evropske unije.

Kada je riječ o Hrvatskoj, Eurostat procjenjuje da je tokom 2025. godine u toj zemlji ilegalno boravilo oko 20.300 državljana trećih zemalja. Iako je ta brojka znatno manja u odnosu na velike članice EU, Hrvatska se po tome ipak nalazi u gornjem dijelu evropske liste.

Broj ilegalnih migranata u Hrvatskoj ipak je značajno smanjen u odnosu na 2024. godinu, kada ih je bilo više od 31.000. To znači da je njihov broj u samo godinu dana smanjen za približno trećinu.

Jedan od razloga za takav pad može biti i veći broj naloga za napuštanje zemlje. Hrvatska je, prema podacima Eurostata, u 2025. godini izdala 11.330 naloga za napuštanje teritorije, što je čak nešto više nego Austrija, koja je izdala 11.165 takvih naloga.

Hrvatsku je u stvarnosti napustilo 6.560 ilegalno doseljenih stranaca, čime se ova država našla pri vrhu Evropske unije po broju stvarno udaljenih ilegalnih migranata.

Za građane Bosne i Hercegovine i regiona najvažnija poruka je da se pravila ulaska u EU sve strožije prate. EES ne mijenja pravo bezviznog putovanja, ali znatno preciznije bilježi svaki ulazak i izlazak. Oni koji prekorače dozvoljenih 90 dana u periodu od 180 dana mogu se suočiti s odbijanjem ulaska, kaznama ili zabranom ponovnog ulaska u Schengenski prostor.